Wiadomości - Z życia Uczelni

Schowani, jak ślimaki w skorupie

2011-01-28 13:38:45 | Katowice

Socjologowie zaangażowani w projekt SPHERE opisują – na przykładzie osiedli w Rudzie Śląskiej, Będzinie i Dąbrowie Górniczej – przeobrażenia towarzyszące restrukturyzacji ekonomicznej starych regionów przemysłowych.

Pod koniec września na Wydziale Nauk Społecznych odbyło się spotkanie międzynarodowego zespołu badawczego, realizującego projekt SPHERE, finansowanego w ramach VII Programu Ramowego Unii Europejskiej. Eksploruje on przemiany kultury i tożsamości społecznej w starych regionach przemysłowych, poddawanych procesom restrukturyzacji ekonomicznej w różnych krajach Europy, także we Francji, Hiszpanii, Niemczech, Wielkiej Brytanii czy Turcji. Oprócz wymiany doświadczeń i problemów badawczych, goście z zagranicy zobaczyli m.in. osiedla Kaufhaus i Godula w Rudzie Śląskiej oraz Koszelew i Ksawera na pograniczu Będzina i Dąbrowy Górniczej. To właśnie tam zespół Zakładu Badań Kultury Współczesnej Instytutu Socjologii UŚ, pod kierunkiem prof. zw. dr hab. Kazimiery Wódz, analizuje przeobrażenia charakteru pracy, społeczności lokalnych i krajobrazu kulturowego.

 – Specyfika polska polega na tym, że proces dostosowania tych miejsc do nowej rzeczywistości trwa stosunkowo krótko, około dziesięciu lat. Po upadku przemysłu ciężkiego, na Śląsku dopiero od niedawna korzystamy z funduszy unijnych i programów, które mają pomóc w przeobrażeniu tego typu miejsc. Ale to następuje bardzo wolno. Ich mieszkańcom usunął się grunt pod nogami, więc schowali się, jak ślimaki w skorupie i dopiero od niedawna powoli wysuwają różki – mówi obrazowo profesor Kazimiera Wódz.

Co zarejestrowali badacze? – Mieszkańcom ciąży przeszłość, idealizują ją i mitologizują. Wokół pracy na kopalni czy hucie kręciło się całe ich życie, także to kulturalne czy sportowe, z rozrzewnieniem wspomina się festyny zakładowe. Dominuje syndrom rozżalenia i tęsknota za utraconą wspólnotą oraz totalne odwrócenie od polityki, tej na najwyższym, ogólnokrajowym szczeblu. Utrata pracy i podstaw bytu dla ludzi tam mieszkających było jak koniec świata – relacjonuje kierownik zespołu.

Badania napotkały też jeden podstawowy problem. – O ile badani chcieli rozmawiać i opowiadać, o tyle nie pozwalali fotografować swoich mieszkań. Poziom nieufności jest w tej sferze bardzo wysoki. W innych krajach, może poza Turcją, taka postawa to rzadkość – zaznacza profesor Wódz.

Badania nie ograniczyły się tylko do rejestracji odczuć mieszkańców obserwowanych osiedli, ale objęły także inne perspektywy i środowiska – związkowców w zakładach pracy, ekspertów, specjalistów od rewitalizacji, architektów. To pozwoli na szerszy kontekst badanych problemów, a także nakreśli różne wizje rozwiązań.

Celem badań jest wielowymiarowy, interdyscyplinarny opis zmian, towarzyŹszących restrukturyzacji ekonomicznej starych regionów przemysłowych. W rezultacie powstaną cztery raporty tematyczne, a co za tym idzie szereg publikacji. Pierwsza z nich, w języku angielskim, ukaże się już wkrótce. W przygotowaniu jest także opracowanie w języku polskim. Najbardziej spektakularnym owocem będzie zaś międzynarodowa objazdowa wystawa zdjęć, którą będzie można zobaczyć w 2011 r. m.in. w Bibliotece Śląskiej w Katowicach. Polską dokumentację fotograficzną przygotowuje znany i wielokrotnie nagradzany śląski fotoreporter Arkadiusz Gola.

Profesor Kazimiera Wódz nie ma wątpliwości, że wyniki projektu znajdą zastosowanie. – Jest wiele środowisk autentycznie zainteresowanych skutkami przekształceń przestrzeni i ich wpływem na funkcjonowanie społeczności lokalnej, zamieszkującej dany obszar miasta. Taka wiedza jest niezbędna władzom samorządowym i wojewódzkim, architektom czy urbanistom dla skutecznego planowania i prowadzenia działań rewitalizacyjnych – przekonuje kierownik projektu. Kluczem do sukcesu, który stał się udziałem choćby Manchesteru w Wielkiej Brytanii czy Zagłębia Ruhry w Niemczech, jest myślenie kompleksowe i jednoczesne przeobrażenia przestrzeni, profilu pracy i kultury. – Ważne jest, by do wszystkich zmian włączyć lokalne społeczności, zdobyć ich akceptację, tak by mogli się z nimi identyfikować. Na przykład we Francji dużą rolę odgrywają lokalni liderzy, bo tradycja społecznego zaangażowania jest tam bardzo silna. Sztuczne, obce i narzucone rozwiązania się nie przyjmą – podkreśla profesor Wódz.

Osiedla Ksawera i Koszelew ze swoją charakterystyczną zabudową i kulturową specyfiką były znakomitym polem badań w projekcie SPHERE. Co to jest SPHERE? Przestrzeń, miejsce oraz historyczne i współczesne procesy symbolicznej artykulacji regionalnych, narodowych i europejskich tożsamości poprzez formy pracy i praktyki wspólnot lokalnych na terenach podlegających ekonomicznej restrukturyzacji i rewitalizacji. (Space, place and the historical and contemporary articulations of regional, national and European identities through work and community in areas undergoing economic restructuring and regeneration).

Badania w ramach projektu SPHERE zrealizowano w następujących państwach: Francja: Corbeil-Essonnes Hiszpania: Elda, Alcoy Niemcy: Norymberga Polska: Ruda Śląska (Kaufhaus i Godula), Będzin/Dąbrowa Górnicza (Ksawera i Koszelew) Turcja: Zonguldak (górnicze miasto na wybrzeżu Morza Czarnego) Wielka Brytania: Barnsley (płd. Yorkshire).

ip

Słowa kluczowe: studia studenci nauka edukacja projekt badawczy Katowice Uniwersytet Śląski
Komentarze
Redakcja dlaStudenta.pl nie ponosi odpowiedzialności za wypowiedzi Internautów opublikowane na stronach serwisu oraz zastrzega sobie prawo do redagowania, skracania bądź usuwania komentarzy zawierających treści zabronione przez prawo, uznawane za obraźliwie lub naruszające zasady współżycia społecznego.
Zobacz także
Grafika Projektowa i Multimedia - dni otwarte kierunku w Społecznej Akademii Nauk w Łodzi

Spotkanie z grafiką online to świetna okazja by poznać ten kierunek i Uczelnię!

Nowe kierunki studiów podyplomowych w WSB w Warszawie

Akademia Kobieta w Biznesie, Public speaker, Cyberbezpieczeństwo czy Mediacje sądowe i pozasądowe... oto nowe kierunki rozwoju w WSB!

Laboratorium Bloomberga na studiach w Akademii Leona Koźmińskiego

Niewielu studentów w Polsce poznaje Bloomberga, ale ci z ALK odbywają jego pełny kurs.

Polecamy
Pijany prowadził zajęcia
Pijany prowadził zajęcia Katowice

Jan G., profesor Śląskiego Uniwersytetu Medycznego został zawieszony przez władze uczelni za prowadzenie zajęć ze studentami w stanie nietrzeźwym.

Studenckie tanie nocowanie
Studenckie tanie nocowanie

Ideą przedsięwzięcia jest zapewnienie studentom noclegów w korzystnych cenach - nie droższych niż 20 zł za dobę - w akademikach uczelni zrzeszonych w FUP.

Ostatnio dodane
Grafika Projektowa i Multimedia - dni otwarte kierunku w Społecznej Akademii Nauk w Łodzi

Spotkanie z grafiką online to świetna okazja by poznać ten kierunek i Uczelnię!

Nowe kierunki studiów podyplomowych w WSB w Warszawie

Akademia Kobieta w Biznesie, Public speaker, Cyberbezpieczeństwo czy Mediacje sądowe i pozasądowe... oto nowe kierunki rozwoju w WSB!

Ostatnio komentowane
Łowcy talentów w akcji
Łowcy talentów w akcji

Masz pasję i chcesz ją rozwijać? Chcesz zobaczyć jak robią to inni? Pomożemy Ci rozwinąć Twój talent i wypracować twórczy warsztat. A na najlepszych czeka Scena Artystyczna ROE.